Luka emerytalna i lokata vs ETF - ile odkładać na emeryturę

Emerytura z ZUS pokryje 25-30% Twoich ostatnich zarobków. Nie 70%. Nie 50%. Mniej niż jedną trzecią.

Przy pensji 6000 zł brutto to oznacza emeryturę ZUS rzędu 1584 zł netto miesięcznie. Przed emeryturą dostawałeś na rękę 4260 zł. Luka: 1824 zł co miesiąc, przez 25 lat. Potrzebny kapitał na pokrycie tej luki: 312 014 zł.

Pytanie nie brzmi "czy odkładać". Pytanie brzmi: gdzie - lokata czy ETF? I ile miesięcznie?

Ile wynosi luka emerytalna - konkretne liczby

Stopa zastąpienia to procent ostatnich zarobków brutto, który ZUS wypłaci jako emeryturę. W Polsce spada od lat. Dla osób urodzonych po 1968 roku (nowy system zdefiniowanej składki) realna stopa zastąpienia to 25-35% w zależności od stażu i ciągłości składek. ZUS prognozuje średnio 30% na swoich symulatorach emerytalnych - ale te prognozy zakładają nieprzerwany staż do 65. roku życia.

Wpisuję do kalkulatora luki emerytalnej: wiek 25 lat, emerytura w 65 roku życia, zarobki 6000 zł brutto, obecne oszczędności 30 000 zł, stopa zastąpienia ZUS 30%, pożądany dochód na emeryturze 80% obecnych zarobków, realna stopa zwrotu 5% (portfel mieszany), planowana długość emerytury 25 lat.

Wyniki: emerytura ZUS (netto): 1584 zł. Pożądany dochód (80% netto): 3408 zł. Luka miesięczna: 1824 zł. Luka roczna: 21 888 zł. Potrzebny kapitał na 25 lat emerytury: 312 014 zł.

Ale jest dobra wiadomość. Obecne oszczędności (30 000 zł) przy realnej stopie zwrotu 5% rocznie urosną do 211 200 zł w 40 lat. Brakujący kapitał: 100 814 zł. Wymagana dodatkowa wpłata: 66 zł miesięcznie, czyli 1,6% zarobków netto.

66 zł miesięcznie. Mniej niż rachunek za telefon. Ale to przy założeniu, że zaczynasz w wieku 25 lat i uzyskujesz realną stopę zwrotu 5% rocznie. Zmień jeden parametr - i kwota rośnie gwałtownie.

Tabela pokazuje dwie rzeczy. Po pierwsze - przy stopie zwrotu 7%+ i 40-letnim horyzoncie obecne 30 000 zł wystarczy, bo procent składany zrobi resztę. Po drugie - przy samych lokatach (3% realnie) trzeba dokładać 310 zł miesięcznie. Pięć razy więcej niż przy portfelu mieszanym.

Co jeśli zaczynasz później

40 lat do emerytury to luksusu, który ma 25-latek. Ale co jeśli masz 35 lat? Albo 45?

Różnica między startem w 25 a w 45 roku życia: z 66 zł do 859 zł miesięcznie. Trzynastokrotny wzrost. To efekt krótszego horyzontu i mniejszego działania procentu składanego. Kto zaczyna w 50 roku życia, potrzebuje ponad 1500 zł miesięcznie - a to już poważna kwota z pensji 6000 zł brutto.

Lokata vs ETF - gdzie te pieniądze trzymać

Skoro wiadomo ile odkładać, następne pytanie: gdzie. Lokata bankowa daje pewność. ETF daje potencjalnie wyższy zwrot. Ale ile dokładnie wynosi ta różnica po podatkach i inflacji?

Wpisuję do kalkulatora: kwota jednorazowa 50 000 zł, dopłata miesięczna 500 zł, horyzont 3 lata, lokata 5% (promocyjna), ETF 8% (umiarkowana), inflacja 3%, konto maklerskie (podatek Belki 19%).

ETF wygrywa o 5612 zł, czyli 8,3% wpłaconego kapitału. W skali 3 lat to zauważalna różnica. Ale to scenariusz bazowy - ETF osiąga zakładane 8% rocznie. Rynki nie chodzą po prostej.

Cztery scenariusze ETF - od krachu do hossy

Krach w pierwszym roku i 3-letni horyzont - ETF traci 7031 zł. Lokata w tym samym czasie daje 7063 zł zysku. Różnica: ponad 14 000 zł. To cena ryzyka w krótkim terminie.

Przy bessie (4% zamiast 8%) ETF nadal zarabia, ale mniej niż lokata. Dopiero od scenariusza bazowego (8%+) ETF wygrywa. W hossie różnica sięga 13 080 zł na korzyść ETF.

Wniosek z tabeli jest prosty: horyzont 3 lata to za mało, żeby ETF miał przewagę w każdym scenariuszu. Dopiero przy 10-15+ latach prawdopodobieństwo straty na ETF spada poniżej 5% (dane historyczne S&P 500, MSCI World).

Podatek Belki i jak go legalnie ominąć

Podatek od zysków kapitałowych (19%) zjada istotną część zysku. Na lokacie z 8720 zł brutto zostaje 7063 zł netto. Na ETF z 15 649 zł brutto zostaje 12 675 zł netto. Łącznie fiskus zabiera 4630 zł z dwóch instrumentów razem.

IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) rozwiązuje ten problem. Zyski na IKE są zwolnione z podatku Belki pod warunkiem wypłaty po 60. roku życia (lub 55. roku życia jeśli masz uprawnienia emerytalne). Roczny limit wpłat: 23 472 zł (w bieżącym roku).

Przy tym samym scenariuszu ETF na IKE zamiast na koncie maklerskim: zysk brutto 15 649 zł = zysk netto 15 649 zł. Różnica: 2973 zł więcej w kieszeni. Na przestrzeni 30 lat oszczędzania ta różnica rośnie do dziesiątek tysięcy złotych dzięki reinwestowaniu podatku.

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) działa inaczej - daje ulgę podatkową przy wpłacie (odliczenie od dochodu), ale przy wypłacie nalicza ryczałt 10%. Dla osób z wysokimi dochodami (stawka PIT 32%) IKZE daje natychmiastową korzyść podatkową.

5 błędów przy planowaniu emerytury

Liczenie na samą emeryturę z ZUS. Stopa zastąpienia 25-30% oznacza spadek dochodu o 70-75%. Przy pensji 6000 zł brutto to z 4260 zł na rękę do 1584 zł. Rachunki nie spadają o 70%.

Odkładanie startu oszczędzania. Różnica między startem w 25. a 35. roku życia: z 66 zł do 278 zł miesięcznie. Każdy rok zwłoki kosztuje coraz więcej - procent składany działa najsilniej na początku, bo ma najwięcej czasu.

Trzymanie wszystkiego na lokacie. Lokata przy 5% i inflacji 3% daje realnie 2% rocznie. ETF przy 8% i inflacji 3% daje realnie 5%. Na horyzoncie 30+ lat ta różnica to setki tysięcy złotych. Lokata jest do poduszki finansowej (3-6 miesięcy wydatków). Reszta powinna pracować intensywniej.

Ignorowanie podatku Belki. 19% od zysków to stała strata. IKE i IKZE istnieją dokładnie po to, żeby ją wyeliminować lub odroczyć. Kto nie korzysta z IKE - płaci podatek, którego nie musi płacić.

Brak weryfikacji prognoz ZUS. ZUS oferuje symulator emerytalny na PUE ZUS. Warto sprawdzić swoją prognozę raz do roku - i porównać z kalkulatorem luki emerytalnej. Rzeczywista stopa zastąpienia może być niższa niż 30% przy przerwach w składkach (urlop wychowawczy, bezrobocie, działalność gospodarcza z niskim ZUS-em).

5 zasad oszczędzania na emeryturę

Zacznij jak najwcześniej, nawet małą kwotą. 66 zł miesięcznie od 25. roku życia daje ten sam efekt co 859 zł od 45. roku życia. Start jest ważniejszy niż kwota.

Wykorzystaj IKE do limitu. Roczny limit 23 472 zł. Zyski bez podatku Belki. Na przestrzeni 30 lat to różnica rzędu 50-100 tysięcy złotych w samym podatku.

Dopasuj instrument do horyzontu. Horyzont poniżej 5 lat - lokata lub obligacje. 5-10 lat - portfel mieszany (60/40). Powyżej 10 lat - ETF na globalne indeksy. Im dłuższy horyzont, tym mniejsze ryzyko straty na akcjach.

Automatyzuj wpłaty. Zlecenie stałe na IKE/konto maklerskie w dniu wypłaty. Pieniądze, które nie trafiają na konto bieżące, nie są wydawane. To jedyna strategia, która działa na dłuższą metę - bo nie wymaga silnej woli co miesiąc.

Sprawdzaj stan raz do roku. Kalkulator luki emerytalnej raz na 12 miesięcy. Zmiana zarobków, zmiana stopy zastąpienia, zmiana stopy zwrotu - każdy z tych parametrów wpływa na wymaganą wpłatę. Korekta raz w roku jest lepsza niż odkrywanie problemu w 60. roku życia.

Poniżej linki do podstron z gotowymi obliczeniami luki emerytalnej dla różnych zarobków:
Luka emerytalna - 4000 zł brutto · 5000 zł brutto · 6000 zł brutto · 7000 zł brutto · 8000 zł brutto · 10 000 zł brutto · 12 000 zł brutto · 15 000 zł brutto

Porównanie lokaty i ETF dla różnych kwot:
Lokata vs ETF - 10 000 zł · 20 000 zł · 30 000 zł · 50 000 zł · 100 000 zł · 200 000 zł

Narzędzia omawiane w tym artykule

Kalkulator Luki Emerytalnej - oblicza miesięczną lukę między emeryturą ZUS a pożądanym dochodem, potrzebny kapitał i wymaganą wpłatę miesięczną przy wybranej stopie zwrotu.

Kalkulator Lokata vs ETF - porównuje zysk netto z lokaty bankowej i ETF po podatku Belki i inflacji, z czterema scenariuszami rynkowymi (krach, bessa, baza, hossa).

Więcej narzędzi z kategorii Finanse

Kalkulator IKE i IKZE - porównanie IKE i IKZE z korzyścią podatkową i limitem wpłat.

Kalkulator PPK - wpłaty pracownika, pracodawcy i dopłaty państwa do PPK.

Kalkulator FIRE - ile potrzebujesz, żeby przejść na wcześniejszą emeryturę.

Kalkulator Wolności Finansowej - ile brakuje do pełnej niezależności finansowej.

Kalkulator Procentu Składanego - symulacja wzrostu kapitału z reinwestycją odsetek.

Kalkulator Lokaty - zysk z lokaty bankowej po podatku Belki.

Kalkulator ETF Stopy Zwrotu - roczna i skumulowana stopa zwrotu z ETF.

Kalkulator Podatku Belki - ile wynosi podatek 19% od zysków kapitałowych.

Kalkulator Realnej Stopy Zwrotu - nominalna stopa zwrotu skorygowana o inflację.

Kalkulator Celu Oszczędnościowego - ile odkładać miesięcznie na wybrany cel.

Kalkulator 50/30/20 - podział budżetu na potrzeby, zachcianki i oszczędności.

Kalkulator Raty Kredytu - rata miesięczna kredytu hipotecznego i gotówkowego.

Kalkulator Dollar Cost Averaging - symulacja regularnych zakupów ETF i uśrednianie ceny.

Kalkulator Zysku z Akcji - zysk ze sprzedaży akcji po prowizji i podatku.

Kalkulator Portfela Inwestycyjnego - analiza portfela z alokacją aktywów.

Kalkulator ROI - zwrot z inwestycji w procentach i wartościach bezwzględnych.

Kalkulator Budżetu Domowego - planowanie wydatków domowych z podziałem na kategorie.

Kalkulator Walutowy - przelicznik walut po aktualnym kursie NBP.

Kalkulator Bitcoin i Kryptowalut - wartość portfela krypto w PLN.

Kalkulator Ceny Złota NBP - wartość złota w gramach po kursie NBP.

Kalkulator Siły Nabywczej Złotówki - ile warta była złotówka w przeszłości.

Kalkulator Amortyzacji Kredytu - harmonogram spłat z rozbiciem na kapitał i odsetki.